BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015 CÓ HIỆU LỰC CHƯA

It looks like your browser does not have JavaScript enabled. Please turn on JavaScript and try again.

Bạn đang xem: Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực chưa


*

*

Tóm tắt: Hướng dẫn thi hành Bộ luật Hình sự là điều cần thiết trong quá trình đưa Bộ luật Hình sự vào áp dụng trong đời sống xã hội. Trong phạm vi bài viết này, tác giả phân tích chỉ ra những hạn chế, bất cập trong việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật Hình (BLHS) năm 2015 và đề xuất kiến nghị tăng cường và nâng cao chất lượng của công tác này.
Abstract: Guidelines for the enforcement of the Penal Code are essential in the process of applying the Penal Code in social actitivies. Within the scope of this article, the author provides an analysis of and points out the shortcomings in the promulgation of documents providing guidelines of enforcement of the Penal Code of 2015 and proposes recommendations to strengthen and improve the enforcement quality of the Penal Code.
Khi xây dựng pháp luật nói chung và pháp luật hình sự nói riêng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền luôn cố gắng tới mức cao nhất dự liệu trước những tình huống (hoàn cảnh, điều kiện) có thể xảy ra trong thực tế đời sống xã hội cần phải điều chỉnh. Tuy nhiên, đời sống xã hội hết sức đa dạng, hành vi vi phạm pháp luật phát sinh theo tiến trình phát triển của xã hội nên pháp luật hình sự cũng cần thay đổi cho phù hợp với cuộc sống. Vì vậy, từ năm 1985 đến nay, trong 35 năm nhưng đã 03 lần pháp điển hóa với 03 Bộ luật Hình sự (BLHS năm 1985; năm 1999 và năm 2015) có đến 8 lần sửa đổi, bổ sung. Đặc biệt là lần sửa đổi năm 2015 được xác định là sửa đổi cơ bản và toàn diện<1>. Bên cạnh đó, để các quy định của BLHS năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2017 (BLHS năm 2015) đi vào cuộc sống, nhiều văn bản hướng dẫn thi hành BLHS đã được ban hành. Nhìn chung, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành BLHS năm 2015 kịp thời, đáp ứng yêu cầu của công tác phòng, chống tội phạm. Bên cạnh đó, việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành BLHS năm 2015 còn một số bất cập sau:

*


Việc ban hành văn bản của nhiều cơ quan chưa thống nhất và đồng bộ, điển hình như hướng dẫn về tình tiết “phạm tội lần đầu”… được quy định tại điểm i khoản 1 Điều 51 và Điều 66 BLHS năm 2015.
Như vậy, cùng một thuật ngữ “phạm tội lần đầu” có 2 văn bản hướng dẫn áp dụng. Theo quy định của khoản 2 và 3 Điều 156 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015:
“2. Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn;
3. Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật do cùng một cơ quan ban hành có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của văn bản quy phạm pháp luật ban hành sau”.
Nếu dựa trên quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì sẽ áp dụng theo Nghị quyết số 01 (bởi Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao là văn bản quy phạm pháp luật<2> còn Giải đáp số 01 chỉ là văn bản giải thích luật của TANDTC đồng thời ban hành trước Nghị quyết, trái với Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán<3>. Tuy nhiên, trên thực tế xét xử của Tòa án cho thấy, tùy vào trường hợp cụ thể, các Thẩm phán áp dụng văn bản giải thích “phạm tội lần đầu” khác nhau<4>. Cụ thể, đối với tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm i khoản 1 Điều 51 BLHS năm 2015 thì Mục 4.I Giải đáp số 01 được áp dụng; khi áp dụng tình tiết thực hiện Điều 66 và Điều 106 của BLHS về tha tù trước thời hạn thì khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 01 được vận dụng để xử lý.
Để đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất trong văn bản hướng dẫn thi hành BLHS năm 2015, chúng tôi kiến nghị:
(1)Cần mở rộng thẩm quyền hướng dẫn áp dụng pháp luật hình sự dưới hình thức thông tư liên tịch để hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật. Việc mở rộng trên phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.

Xem thêm: Ai Biết Cách Tìm Mật Khẩu Fb Của Người Khác Không Ạ, Cách Để Lấy Mật Khẩu Facebook Của Người Khác


(2)Thực hiện kịp thời Nghị quyết số 41 của Quốc hội, Chính phủ, TANDTC, VKSNDTC khẩn trương phối hợp rà soát các văn bản hướng dẫn thi hành về pháp luật hình sự, trên cơ sở đó, thống nhất ban hành một văn bản chung hướng dẫn áp dụng các vấn đề chưa rõ trong BLHS năm 2015.
(3)Trong phạm vi, quyền hạn và trách nhiệm của mình, TANDTC cần kịp thời tổng kết thực tiễn xét xử, tự ban hành hay phối hợp các cơ quan liên quan ở trung ương hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật hình sự.
(4)Tăng cường công tác thẩm định, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật nói chung và văn bản quy phạm pháp luật cũng như văn bản hưởng dẫn áp dụng pháp luật hình sự nói riêng; Ủy ban thường vụ Quốc hội cần tăng cường thực hiện giám sát việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành BLHS, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
(5)Tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung BLHS năm 2015 theo hướng: Những vấn đề có thể giải thích thì giải thích ngay trong luật, những vấn đề có thể thay đổi thường xuyên thì quy định linh hoạt để đảm bảo tính ổn định của BLHS; hạn chế việc hướng dẫn, chỉ dẫn áp dụng BLHS./.
<6> Ngô Văn Lượng, Bất cập trong quy định về người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, Tạp chí kiểm sát số 02-2021, tr. 61.